Strona Czynna I Bierna Czasowników Sprawdzian Dla Kl 6

Witajcie! Dzisiaj zajmiemy się bardzo ważnym tematem w języku polskim: stroną czynną i bierną czasowników. To narzędzia, które pomagają nam opisywać sytuacje na różne sposoby. Zaraz wszystko stanie się jasne!

Co to jest strona czynna i strona bierna?

Strona czynna to taka, w której podmiot zdania sam wykonuje czynność. Podmiot jest aktywny. Mówimy, że podmiot coś robi.

Strona bierna to taka, w której podmiot zdania nie wykonuje czynności, ale sam jej doświadcza. Coś dzieje się z podmiotem. Ktoś inny wykonuje czynność na podmiocie.

Wyobraźmy sobie to na przykładzie:

Strona czynna: Kot goni mysz.

• Kto wykonuje czynność? Kot. Kot jest podmiotem i to on działa.
• Co robi kot? Goni. To jest czasownik w stronie czynnej.
• Na kim odbywa się czynność? Na myszy. Mysz jest dopełnieniem.

Strona bierna: Mysz jest goniona przez kota.

• Na kim odbywa się czynność? Na myszy. Mysz jest teraz podmiotem.
• Co dzieje się z myszą? Jest goniona. To czasownik w stronie biernej.
• Kto wykonuje czynność? Przez kota. To jest wyrażenie wskazujące wykonawcę czynności.

Widzimy, że w stronie biernej podmiot i wykonawca czynności się zmieniają.

Jak tworzymy stronę bierną?

Aby utworzyć stronę bierną, potrzebujemy dwóch elementów:

1. Odpowiedniej formy czasownika "być". Zmieniamy jego formę, żeby pasowała do czasu i osoby.
2. Imiesłowu biernego czasownika głównego. Ten imiesłów tworzymy od czasownika, który opisuje czynność.

Przyjrzyjmy się krok po kroku:

Krok 1: Znajdź czasownik i wykonawcę czynności w zdaniu w stronie czynnej.

Przykład: Chłopiec czyta książkę.

• Wykonawca czynności (podmiot): Chłopiec.
• Czynność: Czyta.
• Coś, na czym odbywa się czynność (dopełnienie): Książkę.

Krok 2: Zmień dopełnienie w zdaniu czynnym na podmiot w zdaniu biernym.

W naszym przykładzie "książkę" stanie się podmiotem. Ale ponieważ "książka" to rodzaj żeński, będzie potrzebować odpowiedniej formy.

Krok 3: Użyj czasownika "być" w odpowiedniej formie.

Czasownik "czyta" jest w czasie teraźniejszym, trzeciej osobie liczby pojedynczej. Dlatego potrzebujemy "jest".

A ponieważ "książka" to rodzaj żeński, forma czasownika "być" również musi się do tego dostosować.

Krok 4: Utwórz imiesłów bierny od czasownika głównego.

Czasownik "czyta" pochodzi od "czytać". Imiesłów bierny od "czytać" to "czytany". Ponieważ podmiotem jest teraz "książka" (rodzaj żeński), imiesłów też musi być w rodzaju żeńskim: "czytana".

Krok 5: Połącz wszystko razem.

Książka jest czytana przez chłopca.

Inne przykłady:

Strona czynna: Mama upiekła ciasto.

Strona bierna: Ciasto zostało upieczone przez mamę. (Tutaj użyliśmy "zostało upieczone", bo czynność już się zakończyła, czyli mamy czas przeszły.)

Strona czynna: Nauczyciel wytłumaczy zadanie.

Strona bierna: Zadanie zostanie wytłumaczone przez nauczyciela. (Tutaj mamy czas przyszły: "zostanie wytłumaczone".)

Pamiętajcie, że strona bierna jest bardzo przydatna, gdy chcemy podkreślić, co się dzieje z danym przedmiotem lub osobą, a niekoniecznie, kto to robi.