Sprawdzian Z Orzeczenia I Podmiotu Klasa 4

Witajcie, drodzy uczniowie! Przed nami sprawdzian z orzeczenia i podmiotu. Nie martwcie się, przygotujemy się do niego krok po kroku. To bardzo ważny temat w gramatyce polskiej, który pomoże Wam lepiej rozumieć zdania.

Zacznijmy od podstaw. W każdym zdaniu szukamy dwóch głównych części. Są to: podmiot i orzeczenie. Te dwie części tworzą tak zwane "serce zdania", czyli jego trzon. Bez nich zdanie nie ma pełnego sensu.

Czym jest podmiot? Podmiot to rzeczownik (lub zaimek), który wykonuje czynność lub jest opisywany w zdaniu. Aby go znaleźć, zadajemy pytania: Kto? albo Co? na początku zdania lub po słowie, które wydaje się być orzeczeniem. Na przykład w zdaniu "Pies szczeka.", pytamy: Kto szczeka? Odpowiedź to Pies. Zatem "Pies" to podmiot.

Teraz przejdźmy do orzeczenia. Orzeczenie mówi nam, co podmiot robi lub jaki jest. Zazwyczaj jest to czasownik w odpowiedniej formie. Aby znaleźć orzeczenie, pytamy: Co robi podmiot? albo Co się z nim dzieje? W naszym przykładzie "Pies szczeka.", pytamy: Co robi pies? Odpowiedź to "szczeka". Czyli "szczeka" jest orzeczeniem.

Pamiętajcie, że podmiot i orzeczenie muszą być ze sobą zgodne. Jeśli podmiot jest w liczbie pojedynczej, orzeczenie też powinno być w liczbie pojedynczej. Podobnie z rodzajem. Na przykład: "Dziewczynka czyta." (liczba pojedyncza, rodzaj żeński). "Chłopcy czytają." (liczba mnoga).

Czasami podmiot może być niewyrażony. Wtedy mówimy o podmiocie domyślnym. Na przykład w zdaniu "Idziemy do kina.", podmiotem jest my, ale nie jest on napisany wprost. Możemy to rozpoznać po formie orzeczenia. Słowo idziemy sugeruje, że wykonawcą czynności jest liczba mnoga, pierwsza osoba.

Orzeczenie może być również złożone. Składa się wtedy z czasownika posiłkowego i czasownika w formie nieosobowej (np. bezokolicznik, imiesłów). Przykładem jest "Muszę iść do sklepu." Tutaj "muszę iść" to orzeczenie złożone. Słowo "muszę" jest czasownikiem posiłkowym, a "iść" to bezokolicznik.

Warto też pamiętać o orzeczeniu w formie nieosobowej. Jest to orzeczenie zakończone na "-no" lub "-to", np. "Zrobiono.", "Zbudowano.". W takich zdaniach podmiot jest zawsze w rodzaju nijakim liczby pojedynczej, ale często jest on też niewyrażony.

Podsumujmy!

• Podmiot odpowiada na pytania: Kto? Co?
• Orzeczenie odpowiada na pytania: Co robi podmiot? Co się z nim dzieje?
• Podmiot i orzeczenie tworzą trzon zdania.
• Musi być zgoda między podmiotem a orzeczeniem.
• Może występować podmiot domyślny.
• Orzeczenie może być złożone lub nieosobowe.

Ćwiczcie, rozwiązujcie zadania, a na pewno świetnie poradzicie sobie na sprawdzianie. Jestem z Was dumny!