Sprawdzian Z Biologi 1 Liceum Mitoza I Mejoza

Mitoza to proces podziału komórki somatycznej, prowadzący do powstania dwóch komórek potomnych, identycznych genetycznie do komórki macierzystej. Jest to kluczowy mechanizm wzrostu, rozwoju i regeneracji organizmów wielokomórkowych.

Kluczowe etapy mitozy:

1. Interfaza: Jest to okres przygotowawczy, podczas którego komórka rośnie, a jej DNA jest replikowane. Chromatyna rozproszona.

2. Profaza: Chromosomy stają się widoczne, skracają się i grubieją. Każdy chromosom składa się z dwóch identycznych chromatyd siostrzanych połączonych centromerem. Zanika otoczka jądrowa i jąderko. Tworzy się wrzeciono podziałowe.

3. Metafaza: Chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki, tworząc metafazową płytkę. Wrzeciono podziałowe przyczepia się do centromerów.

4. Anafaza: Chromatydy siostrzane rozdzielają się i wędrują do przeciwnych biegunów komórki. Każda pojedyncza chromatydka staje się teraz samodzielnym chromosomem.

5. Telofaza: Chromosomy docierają do biegunów, dekondensują się. Powstają nowe otoczki jądrowe i jąderka. Zachodzi cytokineza – podział cytoplazmy, prowadzący do powstania dwóch odrębnych komórek potomnych.

Przykład mitozy: Regeneracja skóry po skaleczeniu. Uszkodzone komórki skóry dzielą się przez mitozę, aby zastąpić utracone komórki i naprawić tkankę.

Mejoza to specyficzny rodzaj podziału komórkowego, zachodzący w komórkach macierzystych gamet (komórek płciowych). W wyniku mejozy powstają cztery komórki potomne, z których każda zawiera połowę liczby chromosomów komórki macierzystej (są to komórki haploidalne).

Mejoza składa się z dwóch kolejnych podziałów:

1. Mejoza I (podział redukcyjny):

- Profaza I: Kluczowy etap, podczas którego zachodzi crossing-over – wymiana fragmentów chromatyd między chromosomami homologicznymi. Chromosomy homologiczne łączą się w pary (bivalenty).

- Metafaza I: Pary chromosomów homologicznych ustawiają się w płaszczyźnie równikowej.

- Anafaza I: Chromosomy homologiczne rozdzielają się i wędrują do przeciwnych biegunów. Każdy chromosom nadal składa się z dwóch chromatyd siostrzanych.

- Telofaza I: Powstają dwie komórki potomne, każda haploidalna (zawiera n chromosomów, ale każdy chromosom jest dwuchromatydowy).

2. Mejoza II (podział ekwacyjny):

- Przypomina mitozę. Zachodzi w obu komórkach potomnych z mejozy I.

- Profaza II, Metafaza II, Anafaza II, Telofaza II: Podobnie jak w mitozie, następuje rozdzielenie chromatyd siostrzanych, prowadząc do powstania czterech haploidalnych komórek potomnych, które są gametami (np. plemniki, komórki jajowe).

Przykład mejozy: Powstawanie plemników u mężczyzny. Komórka macierzysta plemnika przechodzi mejozę, tworząc cztery haploidalne plemniki.

Zastosowanie w praktyce: Zrozumienie mejozy jest fundamentalne dla dziedziczności i genetyki. Mutacje w procesie mejozy mogą prowadzić do chorób genetycznych. Wiedza o mitozie jest kluczowa w badaniach nad nowotworami i terapiami.