Sprawdzian Geografia Klasa 7 Dział 2 Cz 1

Witajcie, drodzy uczniowie siódmej klasy! Dziś zabieramy Was w podróż po drugim dziale Waszego podręcznika od geografii, a konkretnie po jego pierwszej części. Wyobraźcie sobie, że Wasz podręcznik to wielka, kolorowa mapa świata, a my jesteśmy Waszymi przewodnikami, którzy pomogą Wam odkryć jej sekrety. Będziemy się dzisiaj uczyć o krajobrazach i rzeczach, które je tworzą.

Pierwszą ważną rzeczą, o której się dowiecie, jest to, jak teren na Ziemi wygląda. Pomyślcie o swoim podwórku. Czasami jest płaskie jak stół, prawda? To jest teren nizinny. Ale czasem macie jakieś małe pagórki, na które można wejść, żeby lepiej widzieć. To są już małe formy terenu. Nasza planeta ma takie miejsca w wielkiej skali!

Wyobraźcie sobie, że Ziemia to wielkie ciasto. Kiedyś, miliony lat temu, to ciasto było bardziej "plastyczne". Pod jego powierzchnią dzieją się rzeczy, które sprawiają, że ziemia się czasem unosi, a czasem opada. To trochę jak dmuchanie balonu – skóra się rozciąga. Te ruchy nazywamy procesami górotwórczymi. To właśnie dzięki nim powstały wielkie góry, które widzicie na zdjęciach.

Największe i najbardziej majestatyczne góry to na przykład Góry Skaliste w Ameryce Północnej albo Himalaje w Azji. Himalaje są tak wysokie, że ich szczyty są stale pokryte śniegiem, a nawet lodem. Myślcie o nich jak o gigantycznych wieżach zbudowanych z kamienia i lodu, które sięgają do samego nieba. Te góry powstały przez zderzenie wielkich kawałków Ziemi, tak jakbyście ścisnęli dwie gąbki – ich brzegi się podniosły.

Ale nie wszystkie góry są tak samo "stare" i ostre. Niektóre góry wyglądają jak łagodne, zaokrąglone pagórki. To dlatego, że czas i pogoda – wiatr, deszcz, śnieg – cały czas je "szlifują". Wyobraźcie sobie rzeźbę z piasku, którą codziennie lekko uderza fala. Po jakimś czasie traci ona swoje ostre krawędzie. Tak samo dzieje się z górami, które są starsze i dłużej narażone na działanie czynników atmosferycznych. Takie łagodne góry znajdziecie na przykład w Górach Świętokrzyskich w Polsce.

Są też miejsca na Ziemi, gdzie teren jest bardzo, bardzo płaski. Takie płaskie tereny, gdzie nie ma prawie żadnych wzniesień, nazywamy nizinami. Pomyślcie o wielkiej, rozległej łące, gdzie można biegać w kółko i nie spotkać żadnej przeszkody. Takie nizinne tereny są często bardzo żyzne, bo rzeki nanoszą tam dobry materiał z gór. To dlatego wiele miast i wiosek buduje się właśnie na nizinach.

A co z miejscami, gdzie teren jest trochę wzniesiony, ale nie tak wysoki jak góry? To są wyżyny. Wyżyny są jakby "średniakami" między nizinami a górami. Wyobraźcie sobie, że idziecie ścieżką, która lekko się wznosi, ale nie jest to strome podejście. Wyżyny często mają lekko pofałdowaną powierzchnię, jakby ktoś pomięty obrus. W Polsce mamy na przykład Wyżynę Śląską czy Wyżynę Krakowsko-Częstochowską.

Pamiętajcie, że te wszystkie formy terenu – góry, wyżyny, niziny – tworzyły się przez miliony lat. To wielka, powolna praca Ziemi. Gdy patrzycie na mapę, widzicie te wszystkie wzory i kolory. Te kolory często pokazują nam, jak wysoki jest dany teren. Zielony to zazwyczaj niziny, a brązowy i żółty to wyższe rejony, czyli wyżyny i góry. Mam nadzieję, że teraz rozumiecie, jak piękna i różnorodna jest nasza planeta Ziemia!