Sprawdzian Biologia 1 Gimnazjum Bakterie I Wirusy Organizmy Beztkankowe

Bakterie i wirusy to mikroorganizmy, które choć bardzo małe, mają ogromny wpływ na życie na Ziemi. Obie te grupy zaliczamy do organizmów beztkankowych, co oznacza, że ich ciało nie jest zbudowane z tkanek, jak u roślin i zwierząt.

Bakterie: To organizmy jednokomórkowe. Oznacza to, że całe ich życie i wszystkie funkcje zachodzą w jednej, pojedynczej komórce. Są one prokariotyczne, co znaczy, że ich komórka nie posiada jądra komórkowego (DNA pływa swobodnie w cytoplazmie). Wyobraź sobie komórkę, w której wszystkie "instrukcje" nie są schowane w pudełku (jądrze), ale leżą rozrzucone w środku.

Budowa bakterii: Zazwyczaj bakteria ma kształt kulisty (ziarniaki), pałeczkowaty (pałeczki) lub spiralny (śrubowce). Na zewnątrz komórki znajduje się ściana komórkowa, która nadaje jej kształt i chroni. Niektóre bakterie mają dodatkowo otoczkę śluzową, która pomaga im przyczepiać się do powierzchni i chroni przed układem odpornościowym gospodarza. Wewnątrz komórki znajduje się cytoplazma z rybosomami (do produkcji białek) i nukleoid (obszar z DNA). Niektóre bakterie mają rzęski, które służą do poruszania się.

Odżywianie się bakterii: Bakterie są bardzo różnorodne pod względem sposobu odżywiania. Niektóre są samożywne (autotrofy) - same wytwarzają pokarm, np. przez fotosyntezę. Inne są cudzożywne (heterotrofy) - muszą pobierać gotowe związki organiczne z otoczenia. Mogą być saprofitami (odżywiają się martwą materią organiczną) lub pasożytami (żyją kosztem innych organizmów).

Rozmnażanie bakterii: Bakterie rozmnażają się najczęściej przez podział komórki. Jedna komórka dzieli się na dwie identyczne komórki potomne. Jest to proces bardzo szybki, dzięki czemu populacja bakterii może szybko się powiększać.

Wirusy: To jeszcze mniejsze od bakterii cząsteczki zakaźne. Nie są zbudowane z komórek, dlatego nie zaliczamy ich do organizmów. Wirus składa się z materiału genetycznego (DNA lub RNA) otoczonego kapsydem, czyli białkową otoczką. Niektóre wirusy mają dodatkowo osłonkę lipidową.

Działanie wirusów: Wirusy są bezwzględnymi pasożytami. Oznacza to, że mogą się rozmnażać tylko wewnątrz komórek żywych organizmów. Wirus przyczepia się do komórki, wprowadza do niej swój materiał genetyczny i zmusza ją do wytwarzania nowych wirusów. Komórka gospodarza zwykle ulega zniszczeniu podczas tego procesu.

Przykłady: Do bakterii należą np. bakterie jogurtowe, bakterie powodujące próchnicę zębów, a także bakterie wywołujące choroby, takie jak angina. Przykłady wirusów to wirus grypy, wirus HIV i wirus ospy wietrznej.

Pamiętaj, że zarówno bakterie jak i wirusy mogą być zarówno pożyteczne, jak i szkodliwe. Niektóre bakterie pomagają nam trawić pokarm, a niektóre wirusy są wykorzystywane w terapii genowej. Z drugiej strony, wiele bakterii i wirusów powoduje groźne choroby.