Składnia Zdania Złożonego Sprawdzian 2 Gimnazjum
Zdanie złożone to zdanie, które składa się z dwóch lub więcej czynnych części. Każda z tych części to osobne zdanie, które mogłoby istnieć samo w sobie. Nazywamy je zdaniami składowymi.
W zdaniu złożonym te zdania składowe są ze sobą połączone. Mogą być połączone w różny sposób. Najczęściej używamy do tego spójników.
Mamy dwa główne rodzaje zdań złożonych:
Must Read
- Zdanie złożone współrzędnie
- Zdanie złożone podrzędnie
Zacznijmy od zdania złożonego współrzędnie.
W zdaniu złożonym współrzędnie zdania składowe są sobie równe. Żadne zdanie nie jest ważniejsze od drugiego. Są jak dwaj partnerzy, którzy mają taką samą rolę.
Zdania składowe w zdaniu złożonym współrzędnie łączymy za pomocą spójników współrzędnych. Te spójniki mówią nam, jaki jest związek między zdaniami.
Najczęściej spotykane spójniki współrzędne to:
- Łączące: i, oraz, a także, ni, ani
- Rozłączne: albo, lub, czy
- Przeciwstawne: ale, lecz, jednak, zaś
- Wynikowe: więc, dlatego, toteż, zatem
Przykład zdania złożonego współrzędnie:
Słońce świeciło, a ptaki śpiewały.
Tutaj mamy dwa zdania: "Słońce świeciło" i "Ptaki śpiewały". Są one połączone spójnikiem "a". Oba zdania są tak samo ważne.
Teraz przejdźmy do zdania złożonego podrzędnie.
W zdaniu złożonym podrzędnie jedno zdanie jest ważniejsze, a drugie jest od niego zależne. Ważniejsze zdanie to zdanie nadrzędne. Zależne zdanie to zdanie podrzędne.
Zdanie podrzędne odpowiada na jakieś pytanie postawione przez zdanie nadrzędne. Jest jak dziecko, które potrzebuje rodzica, żeby istnieć w tej strukturze.
Zdania składowe w zdaniu złożonym podrzędnie łączymy za pomocą spójników podrzędnych lub zaimków względnych.
Przykłady spójników podrzędnych:
- że, aby, ponieważ, gdy, jeśli, choć
Przykłady zaimków względnych:
- który, kto, co, jaki
Przykład zdania złożonego podrzędnie:
Powiedziałem, że przyjdę później.
Zdanie nadrzędne to "Powiedziałem". Zdanie podrzędne to "że przyjdę później". Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie: Co powiedziałem? (że przyjdę później).
Inny przykład:
Zobaczyłem człowieka, który czytał książkę.
Zdanie nadrzędne to "Zobaczyłem człowieka". Zdanie podrzędne to "który czytał książkę". Zdanie podrzędne opisuje, jakiego człowieka zobaczyłem.
Pamiętaj, że w zdaniach złożonych podrzędnie często stawiamy przecinek przed spójnikiem lub zaimkiem względnym, który wprowadza zdanie podrzędne.
Ćwiczenie jest ważne! Rozpoznawanie zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie, a także identyfikowanie ich części składowych i spójników, pomaga lepiej zrozumieć budowę języka polskiego.
