Polska I świat Po 2 Połowie 20 Wieku Sprawdzian A

Ten materiał wyjaśnia zagadnienia z okresu "Polska i świat po II połowie XX wieku", często pojawiające się na sprawdzianach. Skupimy się na kluczowych wydarzeniach i procesach.

Po II wojnie światowej świat zmienił się. Nastąpił podział na dwa główne bloki: blok wschodni (z ZSRR na czele) i blok zachodni (z USA na czele). Ten okres nazywamy zimną wojną. Był to czas napięć i rywalizacji, ale bez bezpośredniej wojny między mocarstwami.

W Polsce po wojnie zaczęto budować system komunistyczny. Władzę przejęła Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR). Oznaczało to rządy jednej partii i brak wolności politycznej. Gospodarka była centralnie planowana, co oznaczało, że państwo decydowało, co i ile ma być produkowane. Nazywamy to gospodarką socjalistyczną lub gospodarką centralnie planowaną.

Ważnym wydarzeniem był rok 1956. Po śmierci Stalina, w Polsce wybuchły protesty robotnicze, zwłaszcza w Poznaniu (tzw. Poznański Czerwiec). Doprowadziło to do zmian politycznych, w tym do objęcia władzy przez Władysława Gomułkę. Część ludzi miała nadzieję na liberalizację systemu, ale wkrótce okazało się, że zmiany nie były tak głębokie, jak oczekiwano.

Kolejne lata to dalsze trudności. W 1968 roku doszło do protestów studenckich, które zostały brutalnie stłumione. W 1970 roku kolejne protesty robotnicze na Wybrzeżu (gdzie zginęło wielu ludzi) doprowadziły do zmiany władzy. Gomułkę zastąpił Edward Gierek.

Okres rządów Gierka (lata 70.) to początkowo obietnice poprawy życia i modernizacji kraju, często dzięki pożyczkom z zagranicy. Jednak wkrótce pojawiły się problemy ekonomiczne. Zaczęło brakować podstawowych towarów.

Kluczowym momentem było powstanie "Solidarności" w 1980 roku. Był to pierwszy niezależny związek zawodowy w bloku wschodnim. "Solidarność" skupiła miliony Polaków i stała się ogromną siłą społeczną. Domagała się wolności i lepszych warunków życia.

W odpowiedzi na "Solidarność", władze komunistyczne, pod przywództwem Wojciecha Jaruzelskiego, wprowadziły stan wojenny 13 grudnia 1981 roku. Oznaczało to zawieszenie wolności, aresztowania działaczy "Solidarności" i represje. Stan wojenny miał złamać ruch "Solidarności", ale nie udało się to całkowicie.

Na świecie w tym samym czasie trwały ważne procesy. W Europie Zachodniej rozwijała się integracja europejska, której przykładem jest Unia Europejska. W bloku wschodnim kraje starały się utrzymać niezależność, ale były pod silnym wpływem ZSRR.

Ważnym wydarzeniem globalnym było powstanie Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) po II wojnie światowej, której celem jest utrzymanie pokoju na świecie.

Koniec lat 80. to osłabienie bloku wschodniego. W 1989 roku w Polsce odbyły się Okrągłe Stoły, które doprowadziły do częściowo wolnych wyborów i powstania pierwszego niekomunistycznego rządu. To był początek końca komunizmu w Polsce i w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Wydarzenia te miały ogromny wpływ na cały świat.