Jean Paul Sartre Egzystencjalizm Jest Humanizmem Pdf

Czy kiedykolwiek czułeś, że jesteś skazany na wolność? Że każde Twoje działanie, nawet pozornie błahe, niesie ze sobą ciężar odpowiedzialności? Jeśli tak, to być może intuicyjnie rozumiesz, o co chodzi w egzystencjalizmie, a w szczególności w myśli Jeana-Paula Sartre'a.

Egzystencjalizm to filozofia, która stawia na pierwszym miejscu istnienie (egzystencję) człowieka. Nie zakłada istnienia z góry określonej esencji, czyli natury ludzkiej, którą odziedziczamy. Wręcz przeciwnie – Sartre twierdził, że "egzystencja poprzedza esencję". To znaczy, że najpierw się rodzimy, istniejemy, a potem, poprzez nasze czyny i wybory, sami tworzymy to, kim jesteśmy.

"Egzystencjalizm jest humanizmem" – dlaczego ten tytuł?

Słynne eseje Jeana-Paula Sartre'a, a zwłaszcza "Egzystencjalizm jest humanizmem" (fr. L'existentialisme est un humanisme), stanowią próbę obrony egzystencjalizmu przed licznymi zarzutami. Krytycy oskarżali go o pesymizm, nihilizm, a nawet o promowanie egoizmu. Sartre w swoim tekście argumentuje, że w rzeczywistości egzystencjalizm jest głęboko humanistyczną doktryną, która podkreśla wartość ludzkiej wolności i odpowiedzialności.

Ale jak to możliwe? Przecież egzystencjalizm mówi o samotności, braku sensu i odpowiedzialności, która może przytłaczać!

Otóż, sedno tkwi w zrozumieniu, czym dla Sartre'a jest wolność. Nie jest to beztroskie robienie, co się chce. To nieustanny proces wyboru. Każdy wybór, nawet rezygnacja z wyboru, jest decyzją, za którą ponosimy pełną odpowiedzialność. Nie ma wymówek typu: "Zrobiłem to, bo mi kazano", "Taki już jestem" albo "Takie są okoliczności".

Sartre w "Egzystencjalizmie jest humanizmem" przekonuje, że ta odpowiedzialność jest nie tylko indywidualna, ale i uniwersalna. Wybierając dla siebie, wybieramy – w pewnym sensie – dla całej ludzkości. Nasze czyny stają się przykładem, modelem postępowania, który – chcąc nie chcąc – proponujemy innym. Dlatego tak ważne jest, aby wybierać autentycznie, zgodnie z własnym sumieniem i wartościami.

Główne tezy "Egzystencjalizmu jest humanizmem"

Aby lepiej zrozumieć argumentację Sartre'a, warto przyjrzeć się kilku kluczowym tezom zawartym w "Egzystencjalizmie jest humanizmem":

• Egzystencja poprzedza esencję: Jak już wspomniano, człowiek najpierw istnieje, a dopiero potem, poprzez swoje czyny, tworzy swoją esencję.
• Człowiek jest skazany na wolność: Nie możemy uciec od konieczności dokonywania wyborów. Nawet brak działania jest wyborem.
• Odpowiedzialność: Jesteśmy odpowiedzialni nie tylko za siebie, ale także za innych. Nasze wybory mają konsekwencje dla całej ludzkości.
• Subiektywizm: Człowiek jest jedynym sędzią swoich czynów. Nie ma obiektywnych wartości, które mogłyby nas zwolnić z odpowiedzialności za nasze decyzje.
• Angażowanie się: Egzystencjalizm wzywa do aktywnego angażowania się w świat. Nie możemy być biernymi obserwatorami rzeczywistości. Musimy działać, walczyć o swoje wartości i kształtować świat wokół nas.

Jak "Egzystencjalizm jest humanizmem" wpływa na nasze życie?

Choć filozofia egzystencjalna może wydawać się abstrakcyjna, ma ona realny wpływ na nasze codzienne życie. Uświadomienie sobie, że jesteśmy odpowiedzialni za swoje czyny, może prowadzić do:

• Bardziej świadomych wyborów: Zaczynamy zastanawiać się nad konsekwencjami naszych decyzji, zarówno dla nas samych, jak i dla innych.
• Unikania wymówek: Przestajemy obwiniać innych za swoje niepowodzenia i bierzemy pełną odpowiedzialność za swoje życie.
• Autentyczności: Staramy się żyć zgodnie z własnymi wartościami, a nie z oczekiwaniami społeczeństwa.
• Większego zaangażowania w sprawy społeczne: Czujemy się odpowiedzialni za los innych i aktywnie uczestniczymy w życiu społecznym.

Przykładowo, zamiast narzekać na pracę, której nie lubimy, możemy świadomie zdecydować, czy chcemy w niej pozostać i zaakceptować związane z tym konsekwencje (np. stres, brak satysfakcji), czy też poszukać czegoś innego, co bardziej odpowiada naszym wartościom i aspiracjom. Obie decyzje niosą ze sobą odpowiedzialność, ale wybierając świadomie, odzyskujemy kontrolę nad własnym życiem.

Kontrowersje i krytyka

Należy pamiętać, że filozofia Sartre'a nie jest pozbawiona krytyki. Zarzuca mu się m.in.:

• Nadmierny subiektywizm: Krytycy twierdzą, że brak obiektywnych wartości prowadzi do relatywizmu moralnego i niemożności odróżnienia dobra od zła.
• Pesymizm: Niektórzy uważają, że nacisk na odpowiedzialność i brak sensu istnienia prowadzi do poczucia beznadziei i apatii.
• Brak konkretnych wskazówek: Egzystencjalizm mówi, że powinniśmy żyć autentycznie, ale nie precyzuje, jak to osiągnąć.

Sam Sartre odpowiadał na te zarzuty, argumentując, że egzystencjalizm nie jest pesymistyczny, lecz realistyczny. Uznanie braku z góry określonego sensu istnienia nie oznacza, że nie możemy sami go stworzyć. Wręcz przeciwnie – to właśnie wolność i odpowiedzialność dają nam możliwość nadania swojemu życiu znaczenia.

Choć "Egzystencjalizm jest humanizmem" może być wymagającą lekturą, to oferuje głębokie przemyślenia na temat natury ludzkiej, wolności i odpowiedzialności. Zachęca do krytycznego myślenia, kwestionowania zastanych schematów i aktywnego kształtowania własnego życia. Niezależnie od tego, czy zgadzamy się ze wszystkimi tezami Sartre'a, jego filozofia skłania do refleksji nad tym, kim jesteśmy i jak chcemy żyć.

Sięgnięcie po "Egzystencjalizm jest humanizmem" (nawet w wersji PDF) to inwestycja w siebie. To zaproszenie do podróży w głąb własnej świadomości i odkrycia własnych, autentycznych wartości. To wreszcie, krok ku bardziej świadomemu i odpowiedzialnemu życiu.

Czy jesteś gotowy podjąć to wyzwanie?